MÜŞTERİ GİRİŞİ 528 36 310262

İTHALAT

TÜRKİYEDE İTHALAT UYGULAMASI

Türkiye ‘ ye yapılacak ithalatta uygulanacak esaslar, Bakanlar Kurulunca karar altına alınan İTHALAT REJİMİ KARARI ve bu kararı yürütmekle görevli olan Ekonomi Bakanlığı Dış Ticaret Müsteşarlığınca yayımlanan İTHALAT YÖNETMELİĞİ ile belirlenir. (Yürürlükte olan Karar ve Yönetmelik 31.12.1995 tarih ve 22510 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Bu tarihten sonra yetkili makamlarca yapılan birçok değişikliklerle bu karar halen yürürlükte bulunmaktadır. 2012 yılında uygulamaya konulan değişiklikler, 2011/2571 İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveli Hakkındaki BKK 30 Aralık, 2011 tarih ve 28158 (1. Mükerrer) Sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamadan da anlaşılacağı üzere, Türkiye ‘ ye yapılacak ithalat ile ilgili işlemler, iş başındaki hükümetlerin dış ticaret ve hatta iç ticaret politikaları ile sıkı sıkıya ilgilidir. Türkiye ‘den döviz çıkışını engellemek isteyen, yerli sanayi koruma altına almak isteyen görüşler, ithalata çeşitli kısıtlamalar, engeller getirerek ithalat hacmini, dolayısıyla yurttan döviz çıkışını daraltmak isteyecek, liberal görüş taraftarları ise dış ticareti mümkün olduğunca serbest hale getirmeye çalışacaklardır. Bu nedenle, ithalat ve ihracat uygulamaları, iş başındaki hükümetlerin politikalarına uygun olarak her yıl değişiklik gösterebilmektedir. Yurdumuzda uygulanmakta olan ithalat politikalarında, hükümetlerin iç ve dış ticareti dengede tutma maksadıyla kaynak olarak kullandıkları esas unsurlar, gümrükte alınan vergiler, fonlar, bazı ülkelerle yapılan özel ticaret anlaşmaları ve ithalatın belli kuruluşların iznine tabi tutulması veya bir takım ithalatın yalnızca belli kuruluşlar tarafından yapılması gibi unsurlar olmuştur. Ancak, ülkemiz Avrupa Gümrük Birliği ‘ne girdikten sonra bu değişiklikler, topluluğa uyum sağlama nedenleri ile belli kurallar çerçevesinde yapılabilmektedir. Sadece tam uyum sağlama için öngörülen müddet içerisinde bazı koruyucu tedbirlerin alınmasına devam edilebilmektedir.

Dış Ticaretin, hükümetlerin politika uygulamalarından ne derece etkilendiğini yukarıdaki şekilde kısaca özetledikten sonra, Türkiye’de ithalat yapmak isteyeceklerin izleyecekleri yolu kısaca inceleyelim.

1- Kimler İthalat Yapabilir: Bilindiği üzere Türkiye 1 Ocak, 1996 tarihinden itibaren Avrupa Gümrük Birliğine girmiş bulunmaktadır. Bu üyelik sonucunda Türkiye’ye yapılacak ithalat işlemlerinde Gümrük Birliğine uyum sağlama açısından, pek çok yenilikler getirilmiştir. Bu yeniliklerden önemli biri, bugüne kadar uygulanmakta olan İthalat Belgeleri’nin yürürlükten kaldırılmasıdır. Artık, İthalat Yönetmeliğinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ve istisnalar haricinde, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca vergi numarası verilen her gerçek ve tüzel kişi ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklıkları ithalat işlemlerini yürütebilmektedirler.

2- Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu: Yukarıda anlatılan Vergi Hesap Numarası sahibi olan kişiler, malları gümrüklere gelmeden önce, ithal edecekleri mala ait Gümrük Tarife İstatistik ve Pozisyon (GTİP) Numarasını tespit etmek durumundadır. Yurdumuzda bugün uygulanmakta olan Gümrük Giriş Tarife Cetveli ARMONİZE SİSTEM NOMANKLATÜRÜ ‘ne COMBINED NOMENCLATURE (CN) ‘deki değişikliklerin aktarılması sonucu oluşmuştur. Bu sistem 12 rakamlı olup, ilk 6 rakamı Avrupa Topluluğunda müşterek olarak uygulanan Armonize Sistem Nomanklatürü Kodunu (Ortak Gümrük Tarife No.su -OGT), 7-8 ci rakamlar Avrupa Birliğinin Kombine Nomanklatür Kodunu, 9-10 cu rakamlar farklı vergi uygulamalarımız nedeniyle açılan pozisyonları gösteren kodları, 11-12 ci rakamlar ise İstatistik Kodlarını göstermek için kullanılmaktadır. 2012 yılında geçerli olan gümrük tarife ve istatistik numaraları, 30 Aralık, 2011 tarih ve 28158 (1. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. İthal edilecek malın hangi tarife numarası altında yer aldığının tespiti, özel bilgi isteyen bir konudur ve tespit edilen tarife ithalat uygulamasına esas teşkil edecektir. Bu nedenle tarife tespitini, o malın gümrüklerde ithalat işlemlerini yürüten, konularında tecrübeli kişilerce yapılmasında fayda vardır. Aksi taktirde yanlış tespit edilen bir tarife numarası, malın gümrükten çekilişi sırasında tarife değişikliklerine, zaman kaybına ve ceza ödemelerine sebep olmaktadır.

3- İthal Listeleri Kısıtlamaları: Tarife tespitinden sonra yapılacak iş o tarifenin, ithal listelerinde herhangi bir kısıtlamaya tabi olup olmadığının tespitidir. Burada, Türkiye’ye yapılacak ithalatın hangi kısıtlamalara tabi olduğu konusunu işlemek gerekmektedir. Yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı ‘na göre, Türkiye’ye ithal edilebilecek maddeleri,

a) İthali serbest maddeler (bu malların ithali için herhangi bir müsaadeye gerek yoktur),

b) Yurda girmeleri, yürürlükteki mevzuat gereğince belli kurum ve kuruluşların müsaadesine tabi bulunan maddeler,

c) İthalatı kanun ve kararnamelerle belli kurum ve kuruluşlara bırakılmış maddeler,

d) İthalatının izlenmesi amacıyla, ithalinden önce kayda alınması gereken maddeler,

e) Fiili ithal tarihinde eski, kullanılmış veya yenileştirilmiş olarak ithal edilebilecek maddeler, olarak gruplandırabiliriz.

  • İthali serbest olan bir malın ithalatında, alıcı ile satıcı arasındaki satış anlaşmasına göre ithalat, akreditifli ödeme şekline göre yapılacaksa ithalatçı, bu ödeme şeklinde öncelikle akreditif açılması için gerekli proforma fatura ile birlikte bankasına müracaat ederek akreditif açtırmalıdır. Bu ödeme şeklinde alıcı ve satıcının uyması gereken şartlar akreditif küşat mektubunda belirlenmiştir. Malın ne zaman ve ne şekilde sevk edileceği alıcı ve satıcı tarafından bilinmektedir. İthalatçı buna göre hareket edecektir. Diğer ödeme şekillerinde ithalatçı, öncelikle malının gümrüklere gelmesini bekleyecektir. İthalat işlemleri direkt olarak gümrüklerden başlayacaktır.
  • İthali belli bir kuruluşun müsaadesine tabi olan bir malın ithalatında, ithalatçı öncelikle bu kuruluştan ithal izni almak mecburiyetindedir. Bu iznin nasıl alınacağı ithalat mevzuatında açıklanmıştır.
  • İthalatı kanun ve kararnamelerle belli kurum ve kuruluşlara bırakılmış maddeleri sadece bu kurum ve kuruluşlar ithal edebilmektedirler.
  • İthalatı izlenecek mallar listesinde yer alan bir malın ithali için, ithalattan önce Dış Ticaret Müsteşarlığına İthalatı İzleme Başvurusu yapmak gerekmektedir.
  • Fiili ithal tarihinde eski, kullanılmış veya yenileştirilmiş olarak ithal edilebilecek maddeler, sadece belli bir liste kapsamında olan maddelerdir. İthalatı izlenecek mallar listesi ve fiili ithal tarihinde eski, kullanılmış veya yenileştirilmiş olarak ithal edilebilecek mallar listesi, her sene yayımlanan İthalat Rejimi Kararı ekinde yayımlanmaktadır.

4- Malın Gümrüklenmesi: Gümrük İdarelerinin denetimi altındaki yerlere gelmiş olan bir malın gümrükleme işlemleri için ithalatçının, sevk evrakı dediğimiz orijinal belgeleri temin etmiş olması gerekmektedir. Bu evrak ya bankadan, ya da direkt olarak satıcı firmadan temin edilebilir. Bankadan veya satıcı firmadan sevk evrakını alan ithalatçı, kendi adına tanzim edilmiş veya ciro edilmiş olan konşimento karşılığında nakliyeci firma veya acentesinden, malın sahipliliğini belgelemek ve gümrük giriş kayıtlarını göstermek üzere Özet Beyan Formu ile veya konşimento arkasına bilgi verilmek suretiyle, malın tahliye edildiği gümrük idaresine,  4458 Sayılı Gümrük Kanununda belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmak üzere başvurur.

Bu başvuruda (ilk ithalat işleminde), Gümrük ve Ticaret Bakanlığının, http://www.gumruk.gov.tr/tr-TR/egumruk/Sayfalar/fdt.aspx adresinde yer alan Firma Dosya Takip programına, Ticaret Sicil Gazetesi, İmza sirküleri, İmzaya yetkili şahısların T.C. Kimlik Numaraları, Vergi mükellefiyet yazısı, Oda sicil kayıt sureti, Doğrudan veya dolaylı temsilci sıfatıyla işlem yapacak olanlara ait vekâletname veya temsilname gibi belgelerin sisteme, yüklenmesinin ardından mala ait detaylı bilgileri kapsayan Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesini gümrükçe istenen diğer belgelerle birlikte gümrüğe teslim ederek, ithalat işlemini başlatmış olur. Bu belgeler arasında, Orijinal Fatura, Eşyanın serbest dolaşıma girişinde; teslim şekline göre navlun faturası ve/veya sigorta poliçesi, Eşyanın laboratuar tahliline veya ekspertize tabi tutulması durumunda; buna ilişkin raporlar,Kıymet Bildirim Formu, Eşyanın tercihli tarife uygulamasından yararlanması halinde; ATR,  EUR-1 veya Form A Belgesi ve Menşe Şahadetnamesi gibi gerekli belgeler, Eşyanın ilgili gümrük rejimine tabi tutulabilmesi için bir izin veya bir belge arandığı hallerde, söz konusu izin veya belge, Peşin ödeme Şekillerinde Banka Döviz Transfer Belgesi, İlgili gümrük rejimleri itibariyle, beyannamenin tescil işlemi öncesinde temin edilen ayniyat tespitine ilişkin belgeler, İlgili kurumlarca yapılacak kontrol sonuçlarını içerir belgeler sayılabilir